Gorki'nin en ünlü sahne eseri Dipte (Ayaktakımı Arasında) oyununda; toplumun en dibindeki ve en çaresiz kesimini oluşturan, insanların tüm umutsuzluklarına rağmen, yaşamın anlamını arayarak, ayakta kalma için gösterdikleri dirençleri ve yenilgileriyle iç burkucu yaşamları anlatılır.
Gorki'nin son oyunu, Dostigayev ve Diğerleri'nde Sovyet İhtilali arifesinde Rusya'daki ticaret ve sanayi burjuvajisinin yaklaşan dönüşüm karşısındaki aymazlığı sergilenir.
(Arka Kapak)
"Dipte", tam benim çevirim basılırken sahnelendiğinden üstelik bir de Afife Jale ödüllerini topladığından epey hayıflanmıştım doğrusu. Oysa ki oyundaki şarkının notalarını dahi eklemiştim, neyse sağlık olsun. "Ayaktakımı Arasında" ismi hiç içime sinmemişti fakat ülkemizde tanınmışlığı yüzünden parantez içine yazmak zorunda kaldık. Bence "Dipte" oyunu, Gorki'nin tiyatro zirvesidir . Gorki'den hiç hoşlanmayan "90sonrası rusları" dahi oyunun hakkını teslim ederler. "Dostigayev ve Diğerleri" ise, "Yegor Bulıçov ve Diğerleri"nin devamı niteliğinde olduğundan biraz yanlış kitapta yayınlanmış gibi görünse de "Dipte" ile bir bütünlük sağlıyor.
Meraklısına:
Rusça özgün metinler "На дне", "Достигаев и другие"
Eleştirel gerçeki-toplumcu tiyatronun baştemsilcisi Gorki'nin oyunlarının 'kendi dilinden ve yeniden' çeviri dizisinin ilk kitabı.
Küçük Burjuvalar (1901), küçük burjuva insanının kararsız, ürkek, çıkarcı küçük dünyasının karşısında devrimci anlayışının insancıl yönünü yansıtıyor. Yegor Bulıçov ve Diğerleri, Rus devriminden sonra 1931'de yazılmıştır; oyunda, devrim öncesinin toplumsal bunalımı, bir burjuva ailesi boyutunda anlatılıyor.
(Arka Kapak)
Basılan ilk çevirilerim, ilk göz ağarlarım! "Yegor Bulıçov ve Diğerleri" tam manasıyla canımı çıkartmıştı. Devlet Tiyatroları'nın
"Sahnelenmemiş Yabancı Oyunlar" kısmında yer alan "Küçük Burjuvalar"ın oynanacağı günü ise dört gözle beklemekteyim.
Meraklısına:
Rusça özgün metinler
"Мещане" ,
"Егор Булычов и другие"
Gogol'ün ünlü üç oyunu. Melih Cevdet ile Erol Güney'e ait çevirileri de mevcut. Hemen herkesin bildiği Müfettiş, bir bürokrasi taşlaması, Kumarbazlar bir ava giderken avlanma öyküsü ve Evlenme de toplumsal bir eleştiri. Müfettiş çevirim geçen sezon Erzurum Devlet Tiyatrosu'nda sahnelendi (ilginçtir, aynı sezon diğer çevirisi de sahneleniyordu) ve epeyce izleyici bulmasıyla da beni sevindirdi açıkçası. Tiyatro doğudan yükselir mi acaba?
Temmuz 2005. Dostoyevski’nin en son ve en yetkin yapıtı. Hakkında pek çok şey söyle-nebilir: muazzam bir polisiye, bir felsefe başyapıtı, Çarlık Rusya’sına dair eşsiz bir kronik, bir polemik harikası, Froydyen bir deneme ya da Bay Pamuk’un işaret ettiği gibi “geçen bin yılın kitabı”… Ama Karamazov Kardeşler üzerine yapılmış en yalın ve içtenlikli
yorum, Andrey adlı genç bir Rus okura ait:
Друзья мои, хочу сказать вам одно, Федор Михайлович “подарил мне жизь”!
(Dostlarım, size yalnız şunu söylemek istiyorum: Fyodor Mihayloviç “bana yaşamı armağan etti”!)
Bu çalışmamın ülkemizdeki iki
sansürsüz çeviriden biri olduğu iddiası var ki inceleyebildiğim kadarıyla gayet yerinde bir iddia. İddianın sahibi Acar Burak Bengi (sonradan Tolstoy'un kimi makaleleri vesilesiyle kendisiyle çalışma fırsatı da buldum) neredeyse tüm Karamazov Kardeşler çevirilerini yerse de hakkımın bir kısmını teslim etmiş hiç olmazsa. Bazı eski çevirilerin epeyce sorunlu (dantel gibi işlenmiş Dostoyevski cümlelerini keyfi olarak bölmeler, cümle, paragraf hatta bölüm atlamalar, irili ufaklı sansürler, birbirinden kopya çekmeler vb.) olduğunu fark ettikçe üzülsem de genelde keyifle çevirdim ve içime sindi. Yine de ikinci baskıda düzelteceğim bir iki yeri var.
Meraklısına:
Rusça özgün metin
"Братья Карамазовы"İngilizce çevirisi (Constance Garnett)
"The Brothers Karamazov"
Yazlıkçılar
